Friday, September 19, 2014

Rydan ni'n troedio tirwedd newydd

Gwirioneddol dor calonus.  

Y pedwar awdurdod efo'r mwyaf o dlodi, a'r mwyaf o amddifadedd yn yr Alban yn pleidleisio Ia yn y gobaith o symud i drefn gallach o lywodraethu - trefn sydd ddim yn creu'r lefelau rhyfeddol o uchel o anghyfartaledd a thlodi a greir gan y wladwriaeth Brydeinig.  Trefn sy'n deg a phawb.  Cafodd y gobaith hwnnw ei chwalu gan  o bobl gyfoethog  - yn wleidyddion, uwch reolwyr banciau ac arch farchnadoedd, perchnogion papurau newydd, gohebwyr y Bib, ser pop, perchnogion busnesau mawr - yn bwlio, gweniaethu, bygwth a chrafu pob yn ail.  Maent wedi gwneud yr hyn maent pob amser yn llwyddo i'w wneud - amddiffyn eu buddiannau eu hunain ar draul pawb arall.

Y bobl sydd am fod yn byw yn yr Alban am chwe deg neu saith deg neu wyth deg o flynyddoedd eto'n pleidleisio'n drwm tros ddyfodol gwell, a'u neiniau a'u teidiau yn pleidleisio'n drwm yn erbyn - ac yn colli cyfle unwaith mewn bywyd i adael y etifeddiaeth fwyaf gwerthfawr y gallant fod wedi ei adael i'w wyrion a'u wyresau - y cyfle i weithio efo'u gilydd i greu gwlad gyfoethog, goddefgar a chyfartal.  Mae'r etifeddiaeth honno wedi ei thaflu i'r pedwar gwynt erbyn heno. Tor calonus.

A rwan rydan ni'n lle ydan ni - a dydi'r fan honno ddim yn lle da o safbwynt Cymru.  Yn y panig gwyllt i gadw olew Mor y Gogledd a'r canolfannau WMDs addawyd mwy a mwy  o bwerau i'r Alban oddi mewn i wladwriaeth Brydeinig, ac o ganlyniad mae holl wrthdaro mewnol y setliad presennol wedi ei ddinoethi'n llwyr.  Mae mwy o rym i'r Alban am arwain at fwy o rym i Loegr.  Mi fydd y broses o wireddu hynny yn ail lunio'r tirwedd gwleidyddol - ac yn ol pob tebyg y tirwedd etholiadol hefyd.  

Bydd yr Etholiad Cyffredinol nesaf yn cael ei ddominyddu gan gwestiynau cyfansoddiadol - a llawer o'r rheiny yn ymwneud a hawliau Saeson yn y wladwriaeth Brydeinig newydd  Mae'r project datganoli wedi colli ei gydbwysedd yn llwyr.  Dydi Llafur ddim am ennill etholiad sy'n cael ei hymladd yn y tirwedd hwnnw - y Toriaid sydd am wneud - efo UKIP hefyd yn elwa ac yn eu llusgo i'r Dde.  Ni fydd perfformiad trychinebus Ed Milliband ar ei ymweliadau a'r Alban wedi helpu chwaith.

Mi fydd pwy bynnag fydd yn arwain yr SNP (Sturgeon 99% sicr), Peter Robinson, Martin McGuiness, Carwyn Jones a Cameron yn llunio'r wladwriaeth newydd.  Byddwn yn cael ein cynrychioli gan ddoli glwt o ddyn sy'n meddwl mai ufudd-dod i'w feistri yn Llundain ydi'r rhinwedd gwleidyddol mwyaf, a bydd ynghanol pobl wrthnysig, penderfynol a chaled.  Yr hyn y byddwn i yn ei gael ydi'r hyn fydd pobl eraill yn caniatau i ni ei gael.  Byddwn yn cael unrhyw frywsion sy'n digwydd syrthio oddi ar y bwrdd.  






Thursday, September 18, 2014

Beth ddigwyddith heno?

Mae Blogmenai yn darogan etholiadau fel rheol, ond dwi'n cael hon yn uffernol o anodd.  Mi fydd pawb sy'n darllen Blogmenai yn rheolaidd yn gwybod fy mod efo gwendid bach am fetio gwleidyddol.

Mi'r oeddwn yn betio ar bethau eraill fel rygbi ers talwm, ond mi'r oeddwn yn anobeithiol o wael an wneud hynny - felly mi roddais y gorau iddi.  Ond ar wleidyddiaeth y byddaf yn betio y dyddiau hyn. Dwi wedi cael ychydig mwy o lwyddiant efo betio gwleidyddol, ond mae yna resymau am hynny.

Y peth i'w gofio efo betio ydi eich bod yn betio yn erbyn betwyr eraill yn y bon - felly os oes gennych well gwybodaeth na'r rhan fwyaf o bobl, mi fyddwch - at ei gilydd - yn ennill.  Y tair bet wleidyddol fwyaf proffidiol i mi oedd un ar Leanne Wood i ennill arweinyddiaeth y Blaid, un ar i Lyn Boylan ddod ar ben y pol yn etholiad Ewrop yn Nulyn eleni, ac un ar gynnydd ym mhleidlais y Blaid yn etholiad Cynulliad 2007.  

Roeddwn mewn sefyllfa llawer cryfach na'r rhan fwyaf o fetwyr yn etholiad Leanne - dwi'n'nabod llawer iawn o Bleidwyr Arfon.  Mae mwy o aelodau gan y Blaid yn Arfon na'r unman arall, ac mae Arfon ymhell iawn o'r Rhondda.  Roedd y ffaith bod tua hanner aelodau'r Blaid roeddwn yn eu hadnabod yn Arfon yn bwriadu pleidleisio i Leanne yn ei gwneud yn weddol sicr ei bod am ennill. 

Yn achos etholiad 2007 roedd gen i fynediad i'r fanylion y ganfas yn Arfon, ac roedd yn well na chanfas 2003.  Doedd honno ddim mor saff a'r bet ar Leanne - efallai bod rhywbeth rhyfedd yn digwydd yn Arfon - ond roedd yn rhoi syniad go lew o'r hyn oedd am ddigwydd.

Doedd gen i ddim gwybodaeth mewnol yn etholiad Euro 2014 yn Nulyn, ond roedd gen i ychydig o wybodaeth hanesyddol.  Roedd y polau yn rhoi ymgeisydd Fine Gael, Brian Hayes yn gyntaf a Boylan yn ail.  Roedd hi'n bell y tu ol i Hayes, ond roedd yn ail clir.  Mae gan Fine Gael hen hanes o dan berfformio yn Nulyn, ac mae gan y polau hanes o amcangyfrif gormod o gefnogaeth i wleidyddion adain Dde, dyfeisgar yn y ddinas.  Doedd hon ddim yn fet saff o bell ffordd - ond mae 4/1 yn bris da.

Daw hyn a ni at refferendwm heddiw.  Mae yna dri rheswm gweddol gryf i feddwl mai Na fydd yr ateb - y polau, y marchnadoedd betio a'r ffaith bod y cyfryngau yn unfrydol elyniaethus i annibyniaeth i'r Alban - o'r Bib i Sky. O'r Guardian i'r Mail.  Mi gymerwn ni nhw un fesul un.  

Mae yna rai sy 'n dweud bod edrych ar brisiau betio'n ffordd cystal a'r un i ddarogan etholiadau.  Mae'r marchnadoedd yn awgrymu'n gryfach na'r polau mai Na fydd yn mynd a hi. Adlewyrchu faint o bres sy'n cael ei fetio (a barn y bwci i raddau) mae prisiau marchnadoedd betio.  Mae yna fetio trwm wedi bod ar Na - ond yn Lloegr.  Mae'r rhan fwyaf o'r betio yn yr Alban wedi bod ar Ia.  Mae pobl sy'n betio yn Lloegr yn cael eu gwybodaeth i gyd bron o'r cyfryngau prif lif Seisnig.  Mae'r bobl sy'n betio yn yr Alban hefyd yn cael y cyfryngau prif lif - ond mae'n nhw'n cael gwybodaeth o'r ymgyrch llawr gwlad a gwefannau cymdeithasol.  O ganlyniad mae eu canfyddiad o'r hyn sy'n digwydd yn wahanol. Dydi'r marchnadoedd betio ddim yn arbennig o ddibynadwy yn yr amgylchiadau sydd ohonynt.

Mae'r polau bron i gyd yn dweud mai Na fydd y canlyniad - er bod pethau'n weddol agos erbyn hyn.  Dwi wedi trafod eisoes pam bod lle cryf i beidio rhoi gormod o goel ar y polau y tro hwn.  Mae yna amheuaeth am addasrwydd y fethedoleg - ac mae yna hanes o pob pol yn cael pethau'n anghywir yn y gorffennol - 1992 ydi'r esiampl enwocaf.  Yn fwy perthnasol mi dan gyfrifodd pob pol - fwy neu lai - bleidlais yr SNP yn etholiadau Hollyrood yn 2011 - a than gyfrifo o lawer iawn yn yr etholiadau rhanbarthol.  Mae tan gyfrifiad bach am wneud y gwahaniaeth yma.

Ceir cred bod y sawl sy'n dweud nad ydynt yn gwybod yn fwy tebygol o gadw at y status quo ar ddiwrnod pleidleisio - ac efallai bod gwirionedd yn hynny.  Ond mae yna ddadl mai pobl sydd eisiau cael eu perswadio i bleidleisio Ia ydi'r bobl hyn yn yr achos yma - ac mae yna fymryn o dystiolaeth anecdotaidd i gefnogi hynny - Andy Murray heddiw, Newsnight neithiwr - yn ogystal a phatrwm tros yr wythnos neu ddwy diwethaf o symudiad at Ia gan y sawl nad oeddynt yn siwr.

Ac wedyn dyna 'ni 'r ymdriniaeth gyfryngol.  Mae'n anodd gwadu bod llifeiriant di baid o bropoganda yn rhywbeth anodd iawn i fynd i'r afael efo fo - a go brin i unrhyw etholiad gael ei hennill yn wyneb pwysau felly yn y gorffennol.  Ond mae dau ffactor yn milwrio o blaid Ia y tro hwn - yr ymgyrch llawr gwlad enfawr sydd wedi mynd ati yn systematig i berswadio pobl a'u darparu efo ffeithiau a gwefannau cymdeithasol - mae'r ochr Ia wedi dominyddu yn y fan honno.  Yn wir mae celwydd ar y teledu a'r radio yn aml yn cael ei gywiro ar y We o fewn eiliadau i gael ei wyntyllu.  Dydi hyn ddim yn unioni'r anghydbwysedd - ond mae'n helpu.

Ychwanegwch at hynny drefn etholiadol yr SNP, yr ynni rhyfeddol sydd wedi ei ryddhau ar lawr gwlad a'r fyddin o weithwyr sydd gan yr ochr Ia - ac mae pethau'n edrych yn bosibl.  Yn fwy na phosibl efallai.

Dwi heb fod yn ddigon hyderus i fetio'n drwm y tro hwn ddim o bell ffordd - ond  mae gen i fet fach neu ddwy yn agored.  Mi gefais fet wythnosau'n ol ar i Ia gael mwy na 43% - honno ydi fy met fwyaf.  Mae gen i fet hefyd ar i Glasgow bleidleisio Ia - wedi ei gwneud ar sail ymweliad a'r ddinas honno.  Dwi hefyd wedi rhoi bet ar yr ochr Ia i ennill, ac un fach iawn ar yr ochr Ia i gael mwy na 55%. 

Betio efo'r galon yn bennaf efallai - ond dwi 'n meddwl bod yna rhywfaint o sail rhesymegol hefyd.


Pwy sydd yn fotio Na?

Os ydi pol STV neithiwr yn gywir pobl sydd ddim yn rhentu eu ty, pobl sydd tros 55 oed, y sawl sydd heb blant yn byw yn y ty a'r sawl sydd wedi ymddeol.  Mae mwyafrif pobl pob sector arall o'r boblogaeth yn pleidleisio Ia.  

Tuesday, September 16, 2014

Greenock heno

Tair mil o bobl dwi'n deall.

Tri pol yn dweud yn union yr un peth

Mae yna dri pol heno yn rhoi Na ar y blaen 52/48.

Diddorol de - ond nid anisgwyl.  Mae polau yn aml yn dod at ei gilydd at ddiwedd ymgyrch etholiadol - ond dydi hynny ddim yn golygu eu bod nhw'n mynd yn gywirach - rhywbeth arall sydd ar waith.

Dydi hi ddim yn beth da i gwmni polio wneud smonach o bol - bod yn wahanol i bawb arall a bod yn anghywir.  Does yna ddim gwell ffordd o golli busnes.  Felly maent yn tueddu i gopio methedoleg ei gilydd fel mae'r ymgyrch yn mynd rhagddi.  Pen draw hyn ydi polau sy'n dweud fwy neu lai yr un peth erbyn diwedd ymgyrch - dwi'n credu mai herding ydi'r term Americanaidd am y patrwm yma.   

George Square Glasgow heno




Pam y gallai'r polau fod yn gwbl anghywir

Ian James Johnson soniodd y diwrnod o'r blaen ar ol y rali yng Nghaerdydd ei fod o'r farn y gallai'r polau fod yn anghywir ac ei bod yn fwy na phosibl bod y naill ochr neu'r llall am ennill yn rhwydd.  Dwi'n tueddu i gytuno - dydi joban y polwyr ddim yn un i'w chwenych y tro hwn.

Mae yna nifer o resymau i gredu bod y polau ymhell ohoni:

1). Mae methodoleg polio fel rheol wedi ei fireinio trwy gymharu perfformiad efo etholiadau go iawn.  Does yna ddim refferendwm ar annibyniaeth i'r Alban wedi bod o'r blaen.  
2).  Mae'r rhan fwyaf o gwmniau polio yn addasu eu canfyddiadau yn ol eu barn o debygrwydd pobl i bleidleisio.  Mae addasiadau felly yn amhosibl y tro hwn oherwydd bod y gyfran sy'n pleidleisio am fod mor uchel.
3).  Mae mwyafrif y cwmniau polio yn gwneud hynny ar y We.  Mae pobl yn gwirfoddoli i gymryd rhan yn yr ymarferiadau hyn.  Mae'n fwy na phosibl bod yr un pobl yn gwirfoddoli i sawl cwmni.  Os felly yr un pobl sy 'n cael eu polio i raddau helaeth - mae hynny'n gwneud camgymeriadau polio yn llawer, llawer mwy tebygol.
4).  Mae yna ugeiniau lawer o filoedd o bobl wedi cofrestru i bleidleisio yn ystod yr wythnosau diwethaf.  Mae'n debygol na fydd mwyafrif llethol y rhain yn cael eu polio.
5).  Mae yna hanes o gam bolio mewn refferenda.  Ceir refferenda yn aml yn yr Iwerddon gan na ellir addasu'r cyfansoddiad heb gynnal un.  Mae'n gyffredin i'r polau wneud smonach o bethau.
6).  Dydi polio ffon ddim yn dda am ddal dynion ifanc - mae'r grwp yma yn llai tebygol o ateb cwestiynau canfaswyr na neb arall.  Dydi hyn ddim yn gwneud gwahaniaeth mawr gan amlaf am nad ydyn nhw'n deueddol o fotio chwaith.  Ond mae'n debyg y byddant yn fotio mewn niferoedd mawr yn y refferendwm yma.
7).  Dydi polio ffon ddim yn cysylltu efo pobl sydd ond efo ffon symudol fel arfer.  Eto dydi pobl sydd heb linell yn mynd i 'r ty ddim yn tueddu i fotio fel arfer - ond byddant y tro hwn.
8).  Mae cefnogaeth mewn refferenda yn llai sefydlog na chefnogaeth pleidiol.  Mae'r rhan fwyaf o bobl mewn etholiad yn y diwedd yn pleidleisio i'r sawl wnaethon nhw bleidleisio trosto o'r blaen.  Does yna ddim. 'o'r blaen' i gyfeirio'n ol ato'r tro hwn.  Gallai pethau symud yn gyflym iawn ar y diwedd.

Mae'n fwy na phosibl y bydd yr hyn ddigwyddodd yn Etholiad Cyffredinol 1992 yn digwydd eto, ac y bydd y polau oll yn anghywir.

Monday, September 15, 2014

Lluniau o Lundain y tro hwn

Gan fy mod wedi postio lluniau o gynulliadau mawr yr ochr Ia, byddai'n well i mi bostio lluniau o gynulliad mawr o blaid yr ochr Na o amgylch symbol imperialaidd enwog yng nghanol dinas Llundain.  Fyswn i ddim eisiau i neb feddwl fy mod mor unllygeidiog a'r Bib. 

Dwi'n siwr y byddwch yn cytuno y bydd y delweddau hyn yn dwyn perswad pwerus ar drigolion Govan a Kelvinside i fotio Na.  








Sunday, September 14, 2014

Pam bod y Bib wedi ei cholli hi

Mae'n hen gwyn gan Flogmenai bod y Bib yn strwythurol - anymwybodol bron - yn gefnogol i'r sefydliad Prydeinig a chenedlaetholdeb Prydeinig ac yn elyniaethys i genedlaetholdeb Celtaidd.

Mae honna wedi ffrwydro i'r wyneb yn yr Alban yr wythnos diwethaf ac wedi arwain at o bosibl bum mil o bobl yn hel o gwmpas pencadlys BBC Scotland ar lannau'r Afon Clyd i brotestio heddiw.  Pedwar peth o'r gorffennol agos sydd wedi dod a phethau i hyn.  

Y cyntaf ydi penderfyniad dw lali Nick Robinson i ddweud celwydd noeth ar y newyddion ddydd Mawrth.  Roedd wedi gofyn cwestiwn i Alex Salmond mewn cynhadledd i'r newyddion ddydd Mawrth, ac roedd hwnnw wedi mynd ati i roi ateb llawn, cyn mynd  ymosod ar y Bib.  Wnaeth Robinson ddim cymryd hyn yn dda. Honodd  na chafodd ateb i'w gwestiwn, er i 100,000 weld y fideo ar y We  cyn Newyddion 6  ac i filiynnau weld yr ateb yn fyw.  

Yr ail ydi'r ffaith i'r Bib neidio i ddilyn naratif Cameron wedi i hwnnw fwlio'r archfarchnadoedd i honni - i gyd ar yr un pryd - y byddai prisiau yn codi yn sgil annibyniaeth.  Tyllwyd hen straeon i fyny gan y Gorfforaeth o'r gorffennol cymharol bell i bwrpas atgyfnerthu'r naratif.  Ni ofynwyd y cwestiynau amlwg - Pam bod nifer o archfarchnadoedd yn dweud yr un peth ar yr un pryd, a pham ddiawl y byddai codi prisiau uwch yn fater o ofid i archfarchnad?  Dydi'r ffaith iddi ddod yn amlwg i benaethiad yr archfarchnadoedd gael eu galw i Stryd Downing i gael eu bwlio heb fod o gymorth.

Mae'r trydydd yn gysylltiedig a'r ail.  Mae lle i gredu bod Stryd Downing wedi bod yn rhyddhau gwybodaeth masnachol sensetif i Robinson i bwrpas ei helpu efo'i naratif gwrth annibyniaeth.

Ac yn bedwerydd mae'r Bib wedi bod yn cynrychioli raliau anferthol o blaid annibyniaeth yng nghanol dinasoedd mawr yr Alban efo lluniau o chwech neu saith o bobl sydd wedi eu tynnu o'r dorf.

Rwan dydi hyn ddim yn newydd - cafwyd protest y tu allan i bencadlys y Bib yn Glasgow yn erbyn celwydd a phropoganda'r Bib tua mis yn ol.  Roedd pawb yn dal cerdyn evo rhif arno i fyny.  Y rhif uchaf oedd tua 1,200.  Cyfeiriodd y Bib yn frysiog at y digwyddiad gan honni mai 400 o bobl oedd yn bresenol.

Ond yr hyn sy'n wahanol ar hyn o bryd ydi bod y Bib o dan bwysau - mae yna bosibilrwydd gwirioneddol bod eu hannwyl Deyrnas Unedig yn syrthio'n ddarnau o dan bwysau'r anghyfiawnder cymdeithasol sydd wedi ei adeiladau i mewn i'r wladwriaeth ei hun.  O dan amgylchiadau felly mae rhagfarnau yn torri i'r wyneb go iawn - ac mae'r Bib wedi gadael iddi'i hun ymddwyn fel Pravda ar steroids.  


Ac ychydig o luniau o rali Caerdydd ddoe

Ychydig o luniau o'r Bae ddoe - ac erbyn meddwl y tro cyntaf i lun o awdur Blogmenai ymddangos ar y blog - ar ol ymhell tros 2,000 blogiad.










Peidiwch a disgwyl gweld hwn ar y Bib chwaith

Protest yn  Glasgow i brotestio yn erbyn ymdriniaeth unochrog y Bib o'r refferendwm.











Y polau eraill

Efo'r holl bolau refferendwm yma o'r Alban, mae'n hawdd anghofio bod polio arferol yn mynd rhagddo fel arfer - ac mae hwnnw'n awgrymu bod agwedd y Blaid Lafur at annibynniaeth i'r Alban yn gwneud niwed sylweddol iawn i'r Blaid honno.  Mae'n hawdd anghofio bod yr SNP yn gwneud yn llawer gwell yn etholiadau Senedd yr Alban na rhai San Steffan.  Ond dyma mae is set o bolio diweddaraf YouGov yn ei awgrymu.


@UKELECTIONS2015: YOUGOV

Scottish voting intentions

SNP 34%
LAB 31%
CON 17%
GREEN PARTY 6%
UKIP 5%
LIBDEMS 5%

A dyma oedd canlyniadau'r Alban yn 2010.  

FULL SCOTLAND SCOREBOARD


PartySeatsGainLossNetVotes%+/-%
Labour410001,035,52842.0+2.5
Liberal Democrat11000465,47118.9-3.7
Scottish National Party6000491,38619.9+2.3
Conservative1000412,85516.7+0.9
UK Independence Party000017,2230.7+0.3
Green000016,8270.7-0.3
British National Party00008,9100.4+0.3
Trade Unionist and Socialist Coalition00003,5300.1
Scottish Socialist Party00003,1570.1-1.7
Christian Party00008350.0
Others000010,0000.4-0.6

Petai'r bleidlais ddydd Iau yn 'Na' a phetai'r SNP yn gallu hoelio'r bai am hynny ar y Blaid Lafur, gallai'r goblygiadau i Lafur fod yn ddifrifol iawn.

Saturday, September 13, 2014

Caeredin a Glasgow p'nawn ma

Peidiwch a disgwyl gweld y delweddau yma ar y BBC

Disgwyliwch bedwar diwrnod o hysteria

Disgwyliwch banig lloerig, hysteraidd gan y sefydliad Prydeinig tros y dyddiau nesaf.


Diweddariad - dau bol arall y naill yn rhoi Na 6% ar y blaen a'r llall yn eu rhoi 1% ar y blaen.

Thursday, September 11, 2014

Yr ymerodraeth (Lafur) yn taro'n ol _ _ _

_ _ ac yn cael eu dilyn o gwmpas gan foi sydd wedi dod o hyd i ffordd hynod wreiddiol o wneud niwsans ohono'i hun.



Yr hogiau ar drip i'r Alban

Rhyw deimlo y dyliwn rannu'r llun hyfryd yma efo chi.  Neis iawn gweld cynrychiolaeth Gymreig dda yn y pared idiotaidd o aelodau seneddol Llafur o gwmpas canol Glasgow heddiw.  Gwneud i ddyn deimlo'n falch o fod yn Gymro.

Wednesday, September 10, 2014

Mynd i'r Alban i fyllio

Mae'r papurau wedi mynd yn dw lali am yr Alban ers tro wrth gwrs - does ond eisiau edrych ar fwy neu lai unrhyw un - o'r Mail i'r Guardian i weld y sterics, y myllio a'r rwdlan afresymegol.  Ond mae prif wleidyddion Lloegr (a Chymru) yn colli eu pwyll yn dilyn cyhoeddi cwpl o bolau piniwn anffafriol o'u safbwynt nhw yn  ystod y dyddiau diwethaf.

Dyna i chi David Cameron - ymddengys ei fod bellach o blaid rhywbeth sydd ddim yn rhy bell o Devo Max er iddo wrthod gadael i hynny fynd ar y papur pleidleisio, ac iddo daeru du'n wyn flwyddyn a hanner yn ol na fyddai'r Alban yn cael y fath ddarpariaeth, hyd yn oed petai'n pleidleisio tros hynny mewn refferendwm.  Mae o hefyd wedi ploncio Saltire ar ben ei dy - yn union fel mae llawer o gefnogwyr yr ymdrech Ia yn yr Alban yn ei wneud - er mai eu crogi o'u fflatiau mae'r rheiny erbyn meddwl. Ychydig wythnosau yn ol doedd ganddo ddim hyd yn oed ddigon o ddiddordeb yn y refferendwm i wylio'r dadleuon teledu rhwng Salmond a Darling.

Ac wedyn mae gennym Ed Milliband - mae hwnnw bellach yn caru'r Alban i'r fath raddau mae eisiau gweld ei baner yn cahwfan uwchben trefi Lloegr, er ei fod tros y penwythnos wrthi'n bygwth anfon y fyddin i'r ffin pe bai'r Alban yn ennill annibyniaeth.  Mae o, Cameron a Clegg wedi gohirio eu sesiwn wythnosol o fyllio a thantro ar ei gilydd er mwyn ei heglu hi am yr Alban i egluro i drigolion y wlad honno pam mai nhw eu hunain ydi'r bobl orau i reoli eu bywydau. Mi fyddan nhw mewn cwmni da - mae Nigel Farage a miloedd o aelodau'r Urdd Oren ar y ffordd o Ogledd Iwerddon i'r un pwrpas.

Yn y cyfamser mae Gordon Brown wedi argyhoeddi ei hun ei fod o'n brif weinidog unwaith eto gan fynd ar yr awyr i addo y lleuad, y ser a'r llynoedd i'r Alban tros y blynyddoedd nesaf, er ei fod eisoes wedi dweud ei fod yn ymddiswyddo o San Steffan y flwyddyn nesaf a bod ymgeisydd Llafur wedi ei ddewis i gymryd ei le.  Yn wir mae wedi bod yn disgrifio ei hun fel 'cyn wleidydd' ers 2010.  Ac eto gwta bedair blynedd yn ol roedd mewn sefyllfa i roi unrhyw beth oedd eisiau i'r Alban, ond dewisodd beidio.

Mae ein prif weinidog cyfredol ni, Carwyn Jones yntau wedi gwneud ei ffordd i'r Alban i wasgaru ei weledigaeth lachar ymysg yr Albanwyr, ac o bosibl i gyfarth bygythiadau na all eu gwireddu hefyd. 

Mae JK Rowling hithau wrthi'n mynd trwy ei phethau y dylai Llafur ddweud rwan hyn eu bod am ganiatau Devo Max o gael eu hethol flwyddyn nesaf.  Mae rhan o'r £1 miliwn mae wedi ei roi eisoes i'r ymgyrch Na wedi ei roi i Saatchi & Saatchi fel tal am baratoi rhan o'r hysbysebion mwyaf trychinebus a gwrth gynhyrchiol yn hanes gwleidyddiaeth etholiadol. 

Mae hyd yn oed aelod seneddol Aberconwy, Guto Bebb wedi cymryd amser oddi wrth ei amrywiol frwydrau efo'i etholwyr, Hamas, Heddlu Gogledd Cymru,  y trydarfyd, y Gwyddelod, David Jones, pobl efo anhwylderau iechyd meddwl a'r Byd modern i ddisgrifio'r sefyllfa fel un 'ddifrifol' - er nad ydi o'n debygol o wneud ei ffordd i'r Gogledd pell efo Cameron, Farage a Milliband am wn i.  Mae ganddo  ddigon ar ei blat ar hyn o bryd.

A dyna chi - dau bol piniwn, a diffyg diddordeb llugoer yn cael ei drawsnewid banig lloerig mewn amrantiad.  Yn wir cymaint y panig nad oes neb wedi gofyn y cwestiwn amlwg - ydi llwyth o wleidyddion Seisnig - sy'n amhoblogaidd hyd yn oed yn eu gwlad eu hunain - yn rhedeg o gwmpas yn goch, chwyslyd ac ofnus yr olwg am newid meddwl unrhyw un?

                                            
                                                            Glasgow Gorbals


                                                       10 Downing Street

Monday, September 08, 2014

Pol TNS heno

Pol arall yn dangos nad oes dim oll rhwng y ddwy ochr.  Mae'r gogwydd i'r ochr Ia yn 8% ers y pol TNS diwethaf.  Mae symudiad felly yn un sylweddol iawn.

Sunday, September 07, 2014

Torri cytundeb?

Mae'n ymddangos bod George Osborne trwy gyhoeddi ei fod am roi mwy o bwerau i'r Alban yn drannoeth pleidlais Na wedi torri'r cytundeb rhwng llywodraeth yr Alban a Llywodraeth San Steffan yn 2012.  Mae'r cytundeb yn eithaf clir na ddylai'r naill lywodraeth na'r llall wneud cyhoeddiadau a allai effeithio ar y canlyniad yn ystod y 28 diwrnod cyn y refferendwm.  Deg diwrnod sydd i fynd o heddiw.


Government activity during the 28 days before the referendum29. It is customary for there to be a period before elections in the UK, during which Ministers and other public bodies refrain from publishing material that  would have a bearing on the election. Section 125 of PPERA sets out the restrictions that apply to Ministers and public bodies in the 28 days preceding referendums held under that Act. Both governments recognise the importance of respecting the 28-day period prior to a referendum, in the same way that both governments already respect each other’s pre-election period for Parliamentary elections.  The Scottish Government will set out details of restricted behaviour for Scottish Ministers and devolved public bodies in the Referendum Bill to be introduced into the Scottish Parliament. These details will be based on the restrictions set out in PPERA. The UK Government has committed to act according to the same PPERA-based rules during the 28 day period.

Pleidlais yr Alban a dyfodol Cymru

Mae yna rhywfaint - dim llawer ond rhywfaint - o drafodaeth wedi bod ar oblygiadau posibl pleidlais Ia i Gymru.  Efallai mai'r rheswm am y diffyg trafodaeth ydi bod pawb wedi cymryd hyd yn ddiweddar mai Na fydd canlyniad y refferendwm - yn rhannol oherwydd yr hyn mae'r polau piniwn a'r marchnadoedd betio yn ei awgrymu.  Dydi canlyniad felly ddim yn anhepgor o bell ffordd yn fy marn i, a dwi'n rhyw feddwl y byddai unrhyw un sydd wedi treulio amser yn yr Alban yn ddiweddar yn cytuno petaent yn onest.

Mae Ifan Morgan Jones yn gefnogol i annibyniaeth i'r Alban, ond nid yw'n gweld fawr o fantais o safbwynt Cymru.  Mae Simon Brooks bellach yn gefnogol hefyd, ond mae'n gweld peryglon i Gymru hefyd yng nghyd destun bod yn rhan o wladwriaeth  mwy Seisnig, ac yng nghyd destun datblygiad Seisnigrwydd llawer mwy ymwthgar na'r hyn a geir ar hyn o bryd.  Tra fy mod yn cytuno efo llawer o'r hyn mae Simon yn ei ddweud am ddwyieithrwydd a lle'r Gymraeg yn hunaniaeth sific Cymru ar hyn o bryd, dwi ddim mor siwr ei fod yn gywir ynglyn ag effaith ymadawiad yr Alban a'r DU.

Y peth cyntaf i'w ddweud ydi hyn.  Nid maint ydi'r peth pwysicaf o ran ennill parch gan San Steffan tuag at wledydd llai y DU.  Mae'r Alban yn cael ffafriaeth cyllidol o gymharu a Chymru oherwydd bod yr Alban yn fwy anhydrin ac anystywallt na Chymru, nid oherwydd ei bod yn fwy.  Dydi San Steffan - hyd yn oed os mai Johnson a Farage fydd yn rhedeg y sioe - ddim am wneud unrhyw beth sy'n sathru ar gyrn y 800k Pabydd sy'n byw yng Ngogledd Iwerddon chwaith.  Y rheswm am hynny ydi nad ydyn nhw eisiau mynd yn ol at y dyddiau pan roedd rhaid talu am gadw 55,000 o aelodau'r lluoedd diogelwch yng Ngogledd Iwerddon a phan roedd cyfres o loriau efo  tunnell o ffrwydrolion ynddyn nhw yn cael eu symud o gorsydd De Armagh i ganol Llundain i bwrpas chwythu rhai o adeiladau'r ddinas honno i fyny ar gost o biliynnau o bunnoedd i'r trysorlys.

Mae pethau'n wahanol yng Nghymru wrth gwrs.  Tra bod iwfforia yn sgubo'r Alban yn sgil y cyfle i ffurfio gwladwriaeth annibynnol, mae iwfforia yn sgubo'r Gymru sefydliadol yn sgil llwyddo i lwyfanu uwch gynhadledd NATO heb i'r un o'r gwesteion farw o wenwyn bwyd.

Rwan dwi ddim yn awgrymu bod Carwyn yn bomio dim wrth reswm, ond dydi ei ymddygiad cyffredinol o a'i lywodraeth ddim yn gwneud unrhyw ffafr a Chymru o gwbl.  Er enghraifft dydi sefyll y tu ol i David Cameron fel hogyn bach yn gweiddi bygythiadau na all byth eu gwireddu pan mae hwnnw'n cael ffrae efo Alex Salmond ddim yn syniad arbennig o dda.  Efallai bod Carwyn yn meddwl bod ei grafu am annog Cameron i roi pob math o bethau neis iddo fel arwydd o ddiolchgarwch, ond dydi pethau ddim yn gweithio fel yna yn y byd go iawn.  Y wers y bydd Cameron (a phob Prif Weinidog Prydeinig arall) yn ei chymryd o waseidd-dra Carwyn ydi ei bod yn saff i ddi ystyru Cymru oherwydd ei bod mor ufudd beth bynnag.

Yn y bon y sawl sy'n mynnu parch, sydd yn ennill parch, dydi'r  sawl ddim yn hawlio parch ddim yn ei gael.  Os ydi Cymru yn ethol llywodraethau taeog dydi hi byth am gael fawr o barch.  Mae faint o barch rydyn yn ei gael yn fater  i ni ein hunain yn y pen draw.

Mae dadl Simon yn un ehangach wrth gwrs - mae'n ymwneud a 'rhyfel diwylliannol' yn ogystal  - neu efallai yn hytrach - na'r ymarferiad o rym gwleidyddol.  Y peth cyntaf i'w ddweud am hynny ydi bod Lloegr ei hun yn llai Seisnig ar hyn o bryd nag a fu ers Oes y Normaniaid.  Mae hynny heb amheuaeth wedi esgor ar Seisnigrwydd mwy hunan ymwybodol ac ymwthgar ymysg llawer o Saeson - yn arbennig Saeson dosbarth gweithiol.  Mae hunaniaethau eraill yn cael eu hatgyfnerthu ar yr un pryd wrth gwrs.  Mae hynny'n digwydd os ydi'r Alban yn rhan o'r DU neu beidio.  Does yna ddim cysylltiad rhwng y prosesau cymdeithasegol sy'n mynd rhagddynt ar stadau tai ardaloedd dosbarth gweithiol Lloegr a bodolaeth pum miliwn o bobl efo hunaniaeth Albanaidd i'r gogledd o Fur Hadrian.

Mae yna oblygiadau gwleidyddol yn debygol o fod i'r newidiadau hyn wrth gwrs, ond dydi o ddim yn  dilyn y byddai hunaniaeth wleidyddol anoddefgar Seisnig yn niweidio hunaniaeth wleidyddol Gymreig - gallai yn hawdd ei gryfhau.  Mae hunaniaethau gwleidyddol ymwthgar, ond croes i'w gilydd yn aml yn adgyfnerthu ei gilydd.  Unwaith eto mater i ni a'r ffordd y byddwn yn ymateb i ddigwyddiadau ol annibyniaeth ydi'r math o hunaniaeth wleidyddol Gymreig fyddai'n datblygu.  Dof yn ol at y pwnc hwn maes o law.

Mae Ifan yn holi beth fyddai'r manteision i Gymru o annibyniaeth Albanaidd ar wahan i gael gweld wynebau Cameron ac Osborne.  A dweud y gwir petai'r Alban yn fotio Ia - ac mae hynny'n parhau yn fater o gryn amheuaeth er gwaetha pol YouGov heddiw - gallaf feddwl am sawl mantais.  Mae'r ymgyrch Ia yn pwysleisio y gallai llywodraeth Albanaidd fod yn fodel i weddill Ynysoedd Prydain bod yna ffordd well a challach o reoli - ffordd sy'n arwain at lai o ryfela, llai o wariant ar arfau ond mwy o degwch cymdeithasol a gwell defnydd o adnoddau cenedlaethol.  Mae Cymru angen model gwell na'r un mae San Steffan yn ei gynnig o sut i ymarfer grym gwleidyddol er lles pawb. 

Ond mi fyddai'r weithred o ennill ynddi ei hun hefyd yn hwb seicolegol fawr i'r sawl sydd eisiau i Gymru gymryd cyfrifoldeb am ei bywyd cenedlaethol ei hun.  Byddai'r fuddigoliaeth wedi dod yn wyneb gwrthwynebiad llwyr - yn wir hysteraidd yn aml - gan y cyfryngau torfol a'r sefydliad gwleidyddol yn eu cyfanrwydd.  Byddai cyfuniad o strategaeth wleidyddol  ddeallus, naratif cadarnhaol a manwl, ymgyrch llawr gwlad bwerus a defnydd effeithiol o'r cyfryngau amgen wedi sgubo'r hen sicrwydd nad ydi hi'n bosibl creu newid yn wyneb gwrtheynebiad sefydliadol o'r neilltu am byth.  Byddai Alban annibynnol yn brawf dyddiol nad ydi gwyrthiau etholiadol yn amhosibl wedi'r cwbl.  

Byddai gwybod hynny ynddo'i hun yn hwb i'r sawl sydd am weld Cymru well.